کتاب یک قدم به جلو دو قدم به عقب (بحران در حذب ما) را ولادمیر لنین طی چندماه بررسی دقیق صورتجلسات و قطعنامههای کنگره حزب سوسیال دموکرات کارگری روسیه، سخنرانیهای هر نماینده، گروهبندیهای سیاسی موجود در کنگره و همچنین پس از بررسی اسناد کمیته مرکزی و شورای حزب تهیه کرد.
لنین در این اثر به اپورتونیزم مُنشویکها در مسائل سازمانی ضربه درهمشکنندهای زد. اهمیت عظیم تاریخی کتاب مقدم بر همه در آن است که لنین در آن ضمن، بسط و تکامل بیشتر آموزش مارکسیزم درباره حزب، اصول سازمانی حزب انقلابی پرولتری را تنظیم کرد و برای نخستین بار در تاریخ مارکسیزم، از اپورتونیزم سازمانی انتقاد همهجانبه کرد و خطر خاص کاستن از اهمیت سازمان را برای جنبش کارگری نشان داد. این کتاب باعث حملات خشماگین از جانب مُنشویکها شد.